Türkiye 2.0

Türkiye 2.0’ı Ne Kuracak: Tavuklar ve Hırs mı; Tesis ve Sermaye mi?

80’lerden kalma başarısız sporcuların sarfettikleri bir mazaret kafamda dönüyor: “Tesis yok.”. Ekonomi makalelerinde yatırım ve finansmanın devlet açıklarının finansmanı yerine yatırımlara kayması halinde ortalığın cennete döneceğine dair yazılar da geldi aklıma ardından. Girişimcilerimizin önünü açıp krediler, teşvikler aksın yeter, gerisi gelirdi. Karıştı biraz, neyse baştan alalım

Dün akşamüstü Web Seminerleri’nde Arda Kutsal’ın Türkiye’deki Web 2.0 girişimleri ile ilgili konuşmasını dinlemeye gittim. Gerek Arda’nın gerekse katılımcıların katkıları ile seminerden çok beyin fırtınası tarzı bir etkinlik oldu. Aslında kafama takılan bu işlerin bu kadar içinde olan insanların analizleri yaparken sadece yatırım, kar, finansman, teknoloji, pazar payı gibi terimlere takılmaları ama bunların arkasındaki insani, sosyal faktörleri teğet geçmeleri. Tam dillerinin ucuna geliyorken atlıyorlar başka bir konuya.

Altyapı, yetişmiş insan gücü ve finansmanın önemini yadsıyor değilim ama facebook örneğinde olduğu gibi Türk internetinin bu kadar cılız, aciz ve kısır kalmasına sebep olacak denli kötü bir altyapımız olduğunu da düşünmüyorum. Bu kaynaklar durup dururken çıkmazlar ortaya. Birisinin bir şeyi başlatması gerek. Yani önce tavuk olmalı diyorum. Bunları söylerken Silicon Vadisi var aklımda. Tom Perkins gibi Silicon Vadisi’nin ve bununla içiçe girmiş Venture Capital alanının duayeni olan birisinin (evet Kleiner Perkins adlı dev Venture Capital şirketinin kurucusundan bahediyorum) bir podcastteki sözleri gerçekten ilginç. Tom Perkins’in Silikon Vadisi’ne gelmesi ve VC işine girmesindeki temel etken daha hiç kimsenin bilmediği, küçük bir firma olan Hewlet Packard’da işe girmesiymiş. New York’ta bir fuarda tek başına standlarını kuran David Packard’a yardım etmesi ile başlıyor HP’deki iş yaşamı. Tom Perkins’e göre David Packard’ın ve HP’nin modern VC yöntemini ve “kültürünü” oluşturduğunu ve Vadi’deki pek çok önemli girişimcinin ve VC’nin bir zamanlar HP’de çalışmış olduğunu hatırlatıyor. Yani HP ve David Packard burada tavuk oluyorlar Yumurtalarını ve ondan gelen diğer tavukları hepimiz biliyoruz. Etrafınıza bir bakın, acaba kaç web yada yüksek teknoloji girişimi HP gibi bir okul olmuş, hatta bir iş yapma kültürü yaratmış. Tek başına site kurdum, para buldum, sattım döngüsüne sıkışmış girişimlerle Türkiye 2.0 nasıl bir yer olabilir?

Tabii sadece kültür ve öğrenme değil, kapitalizmi ateşleyen temel psikolojik faktörler olan mülkiyet, hırs ve rekabet de önemli. Tom Perkins’in Vadi’nin neden bu kadar farklı ve özel bir yer olduğuna dair soruya verdiği yanıt bunu gösteriyor. “Vadi’de herkes mutlaka çok başarılı olmuş bir girişimci tanır.” diyor. “Ben Joe’dan akıllıyım, ve Joe milyonlar yapmışsa ben milyarlar yapabilirim.” diye düşünürmüş Vadi sakinleri. Böyle düşündükleri için de bu motivasyonla hareket edip büyük şeyler yapmaya çalışırlar ve başarırlarmış. Amerika’nın diğer yerlerinde çok iyi VC şirketleri, bankalar, üniversiteler, akıllı ve çalışkan insanlar var ama bu psikoloji olmadığı için Vadi’deki devinim başka hiç bir yerde olmuyor. Eee bakalım, bizdeki hikayeler nedir? Eminim pek çoğumuz arazi spekülasyonu, hayali ihracat veya şaibeli devlet/belediye ihaleleri ile köşeyi dönmüş bir kaç kişiyi dolaylı olarak bile tanıyordur ama risk alıp web / yüksek teknoloji girişimi ile büyümüş başarılı olmuş çok az kişi tanıyoruz. Bunlara bulaşmayacak birisi için de en ideal senaryo da herhalde yabancı bir firmanın Türkiye satış ofisine kapağı atmaktır. Arda’nın dün insanların risk alamamasının olumsuzluğundan bahsederken dilinin ucuna gelen bunun gibi bir şeydi sanırım. Aslında risk alabilirler ama algılanan ödülün büyüklüğü önemli. Yani kazanma şansı değişmese, hatta çok daha az olsa bile Sayısal Loto’da çok fazla ikramiyenin devredildiğinde algılanan ödül büyük olduğu için loto bayilerinin önünde uzun kuyruklar oluşuyor. Kendine güven, hırs ve diğer başarılı örneklerin kamçılaması olmadı mı, büyük riskli işlere kimse soyunmuyor.

Ancak olumlu örnekler arttıkça, akıllı ve becerikli insanların başarı motivasyonları plazalardan web girişimlerine kayabilir. Böylece HP gibi mezunlar verecek okulları (yani tavukları) da bu insanlar kurabilecekler. Tavuklar ve hırs olmadan Türkiye 2.0 ne kadar tesis, ve sermaye akarsa aksın arzuladığımız canlılıkta ve çeşitlilikte bir yer olamayacaktır.

Start Slide Show with PicLens Lite